W czerwcu mieliśmy niezwykłą okazję gościć w naszej szkole objazdową wystawę przygotowaną przez Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau Auschwitz Memorial / Muzeum Auschwitz pt. „Sport i sportowcy w KL Auschwitz”.
To poruszająca ekspozycja, która w głęboko edukacyjny sposób łączy historię, tragedię i ducha sportu. Pragniemy serdecznie podziękować za możliwość zorganizowania tej wystawy w naszej placówce – to była cenna lekcja, która pozostanie w pamięci zarówno uczniów, jak i nauczycieli.
Szczególne podziękowania kierujemy do pani Świątkowskiej, która z wielkim zaangażowaniem i wrażliwością otworzyła wystawę oraz wprowadziła uczniów w kontekst historyczny prezentowanych materiałów oraz Panu Nowakowi, który wystawę zorganizował. Dzięki nim wielu młodych ludzi spojrzało na historię obozu Auschwitz z zupełnie innej, nieoczywistej perspektywy.
Czym jest wystawa „Sport i sportowcy w KL Auschwitz”?
Wystawa została przygotowana przez pracowników merytorycznych Muzeum Auschwitz-Birkenau. Składa się z 25 plansz typu roll-up (format 80×200 cm), które można w prosty sposób ustawić w przestrzeni szkolnej. Dzięki temu możliwe było zorganizowanie ekspozycji dostępnej dla wszystkich uczniów naszej szkoły oraz uczniów okolicznych szkół podstawowych. Wystawę obejrzało kilkuset młodych ludzi.
Ekspozycja ukazuje dwa wymiary sportu w obozie koncentracyjnym Auschwitz: ten wykorzystywany przez oprawców jako narzędzie upokorzenia, przemocy i kontroli, oraz ten organizowany oddolnie przez samych więźniów – jako forma zachowania godności, nadziei i człowieczeństwa. Przedstawione zostały m.in. przejawy „pseudo-sportu” (jak zmuszanie więźniów do wykańczających ćwiczeń fizycznych) oraz sportowe inicjatywy organizowane w ukryciu – gry zespołowe, boks, szachy, biegi, a nawet turnieje z udziałem więźniów różnych narodowości.
Bohaterowie wystawy – sportowcy, którzy trafili do Auschwitz
Wystawa przybliża losy wielu przedwojennych i olimpijskich sportowców, którzy znaleźli się w obozie. Szczególną uwagę zwraca historia Tadeusza „Teddy’ego” Pietrzykowskiego – boksera, który stoczył kilkadziesiąt pojedynków na terenie KL Auschwitz i obozów zagłady, a także Antoniego Czortka, mistrza Europy w boksie, który przetrwał pobyt w obozie.
Edukacja i refleksja
Odwiedzając tę wystawę, nasi uczniowie mogli lepiej zrozumieć, jak ważną rolę odgrywał sport w obozowych realiach – zarówno jako narzędzie zniewolenia, jak i sposób na duchowe przetrwanie. Sport, który w normalnych warunkach symbolizuje zdrowie, fair play i pokój, w Auschwitz nabrał zupełnie innego wymiaru – tragicznego i pełnego sprzeczności. To skłania do refleksji nad wartością wolności, odpornością psychiczną ludzi w ekstremalnych warunkach i potęgą ducha sportu nawet w najtrudniejszych chwilach.
Jesteśmy przekonani, że tego rodzaju inicjatywy mają ogromne znaczenie wychowawcze i poznawcze. Dzięki nim historia nie jest tylko zbiorem dat, lecz staje się opowieścią o konkretnych ludziach, ich wyborach, cierpieniach i nadziejach.
Słowa uznania kierujemy do uczniów naszej szkoły i uczniów szkół podstawowych, którzy licznie i z zaangażowaniem odwiedzili wystawę. Wasze zainteresowanie, pytania i refleksje pokazują, że młode pokolenie chce i potrafi mądrze poznawać przeszłość.
„Pamięć nie umiera nigdy – szczególnie wtedy, gdy przekazujemy ją dalej.”
Zachęcamy wszystkich do dalszego zgłębiania losów sportowców, którzy przeżyli piekło Auschwitz, i do udziału w podobnych inicjatywach w przyszłości.